Pa┼éac Skrzy┼äskich – Zag├│rzany - Gorlice

Zamki i pałace
  • 30/10/2018
  • 3433
  • 2
Kliknij aby si─Ö zalogowa─ç

Opis miejsca


Pa┼éac w Zag├│rzanach ÔÇô zabytkowy pa┼éac z XIX wieku wybudowany przez Tadeusza Skrzy┼äskiego wed┼éug projektu Franciszka Marii Lanciego. Po┼éo┼╝ony jest we wsi Zag├│rzany, w po┼éudniowo-wschodniej cz─Ö┼Ťci wojew├│dztwa ma┼éopolskiego, ok. 6 km od centrum Gorlic. Stanowi jedn─ů z najbardziej reprezentatywnych siedzib neogotyckich w Polsce.
Rozpocz─Öcie budowy-1834
Ukończenie budowy-1839
Wa┼╝niejsze przebudowy-1900-1928
Pierwszym w┼éa┼Ťcicielem pa┼éacu by┼é Tadeusz Skrzy┼äski. By┼é znany mi─Ödzy innymi z tego, i┼╝ utrzymywa┼é liczne kontakty z lud┼║mi kultury. Wyst─Öpowa┼é jako mecenas artyst├│w, ch─Ötnie si─Ö nimi otacza┼é. W pa┼éacu za┼éo┼╝y┼é szk├│┼ék─Ö dla szlachcianek, w kt├│rej wyk┼éada┼é poeta i geograf Wincenty Pol. Tam te┼╝ poeta pisa┼é cz─Ö┼Ť─ç swoich utwor├│w. Przebywa┼é tu tak┼╝e w czasach swojej m┼éodo┼Ťci s┼éynny malarz Artur Grottger.
Po Tadeuszu Skrzy┼äskim posiad┼éo┼Ť─ç odziedziczy┼é jego syn W┼éadys┼éaw, kt├│ry oko┼éo roku 1883 zosta┼é ubezw┼éasnowolniony z powodu fizycznej i psychicznej niezdolno┼Ťci. W nied┼éugim czasie spadkobiercy sprzedali jego dobra. Kolejnymi w┼éa┼Ťcicielami zostali mi─Ödzy innymi hrabia ┼üo┼Ť oraz hr. J├│zef i Anna Ciecho┼äscy. Po odkupieniu Zag├│rzan w roku 1885 do pa┼éacu wraz z rodzin─ů przeni├│s┼é si─Ö hrabia Adam Skrzy┼äski.
Po jego ┼Ťmierci spadkobierc─ů ca┼éego dziedzictwa zosta┼é hrabia Aleksander Skrzy┼äski, ostatni z rodu Skrzy┼äskich, jeden z najwybitniejszych polityk├│w II Rzeczypospolitej.
Po tragicznej ┼Ťmierci hrabiego, zgodnie z jego testamentem dziedziczk─ů d├│br Skrzy┼äskich zostaje jego siostra Maria Joanna Skrzy┼äska ÔÇô Soba┼äska.
W roku 1939 pa┼éac zosta┼é zaj─Öty przez sztab niemiecki jako baza sprz─Ötu bojowego dla oddzia┼é├│w na Podkarpaciu. Po wycofaniu si─Ö armii niemieckiej pa┼éac przej─ů┼é sztab Armii Czerwonej. Mury zag├│rza┼äskiego pa┼éacu przetrwa┼éy I i II wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů. Dewastacja zabytku rozpocz─Ö┼éa si─Ö po roku 1945. Wcze┼Ťniej ju┼╝ (wed┼éug zapisu w Manife┼Ťcie Lipcowym) w┼éadze zaj─Ö┼éy si─Ö parcelacj─ů grunt├│w hrabiego i rozdawaniem ich ch┼éopom. Dopiero w roku 1949 rozpocz─Öto odbudow─Ö pa┼éacu, gdy jeszcze ca┼éy szkielet budowli nie zosta┼é naruszony.
Prace nad rekonstrukcj─ů obiektu trwa┼éy do 1952 roku. W pa┼éacu odremontowano cz─Ö┼Ť─ç pomieszcze┼ä i ca┼éo┼Ť─ç przeznaczono na Pa┼ästwowy Dom M┼éodzie┼╝owy dla sierot po II wojnie ┼Ťwiatowej (pocz─ůtek naboru m┼éodzie┼╝y w 1950 roku). By┼é to jeden z najwi─Ökszych tego typu o┼Ťrodk├│w w Polsce. Wychowankowie domu m┼éodzie┼╝owego mieli mo┼╝liwo┼Ť─ç zdobywa─ç wykszta┼écenie, dbali o park, pracowali w ogrodzie warzywnym i zielarskim, zajmowali si─Ö gospodarstwem rolnym. P├│┼║niej dom m┼éodzie┼╝owy przekszta┼écono na Pa┼ästwowy Dom Dziecka w Zag├│rzanach.
W latach 1970-1990 by┼éy prowadzone prace remontowe. Zdo┼éano wyremontowa─ç jedynie kordegard─Ö i rozpocz─ů─ç remont w budynku g┼é├│wnym, odnowiono elewacje, naprawiono dach i wykonano ┼╝elbetonowe stropy. Dalsze prace zosta┼éy wstrzymane z powodu braku pieni─Ödzy kuratorium o┼Ťwiaty i zmian administracyjnych.
W roku 1989 posiad┼éo┼Ť─ç rodowa Skrzy┼äskich sta┼éa si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Skarbu Pa┼ästwa w trybie przepis├│w dekretu o przeprowadzaniu reformy rolnej.
17 czerwca 1992 roku posiad┼éo┼Ť─ç odzyska┼é po ojcach i dziadach Aleksander Maria Soba┼äski, jednak po jego ┼Ťmierci w 1994 roku pa┼éacem i parkiem nikt ze spadkobierc├│w si─Ö nie interesowa┼é. Brak w┼éa┼Ťciwego zabezpieczenia posiad┼éo┼Ťci doprowadzi┼é do jej systematycznego niszczenia przez czas i ludzi.
Obecny w┼éa┼Ťciciel, w ostatnich kilku latach przeprowadzi┼é prace porz─ůdkowe i remontowe, zwi─ůzane mi─Ödzy innymi z odbudow─ů dachu.

Pa┼éac Skrzy┼äskich – Zag├│rzany Gorlice

Koordynaty


Musisz by─ç zalogowany ┼╝eby zobaczy─ç te dane

Zaloguj si─Ö

Ocena


5 / 5

Komentarze


    Jak cos to alarm sprawny po minucie od wej┼Ťcia palilismy wroty.

    Pa┼éac w Zag├│rzanach ÔÇô zabytkowy pa┼éac z XIX wieku wybudowany przez Tadeusza Skrzy┼äskiego wed┼éug projektu Franciszka Marii Lanciego. Po┼éo┼╝ony jest we wsi Zag├│rzany, w po┼éudniowo-wschodniej cz─Ö┼Ťci wojew├│dztwa ma┼éopolskiego, ok. 6 km od centrum Gorlic. Stanowi jedn─ů z najbardziej reprezentatywnych siedzib neogotyckich w Polsce.
    Rozpocz─Öcie budowy-1834
    Ukończenie budowy-1839
    Wa┼╝niejsze przebudowy-1900-1928
    Pierwszym w┼éa┼Ťcicielem pa┼éacu by┼é Tadeusz Skrzy┼äski. By┼é znany mi─Ödzy innymi z tego, i┼╝ utrzymywa┼é liczne kontakty z lud┼║mi kultury. Wyst─Öpowa┼é jako mecenas artyst├│w, ch─Ötnie si─Ö nimi otacza┼é. W pa┼éacu za┼éo┼╝y┼é szk├│┼ék─Ö dla szlachcianek, w kt├│rej wyk┼éada┼é poeta i geograf Wincenty Pol. Tam te┼╝ poeta pisa┼é cz─Ö┼Ť─ç swoich utwor├│w. Przebywa┼é tu tak┼╝e w czasach swojej m┼éodo┼Ťci s┼éynny malarz Artur Grottger.
    Po Tadeuszu Skrzy┼äskim posiad┼éo┼Ť─ç odziedziczy┼é jego syn W┼éadys┼éaw, kt├│ry oko┼éo roku 1883 zosta┼é ubezw┼éasnowolniony z powodu fizycznej i psychicznej niezdolno┼Ťci. W nied┼éugim czasie spadkobiercy sprzedali jego dobra. Kolejnymi w┼éa┼Ťcicielami zostali mi─Ödzy innymi hrabia ┼üo┼Ť oraz hr. J├│zef i Anna Ciecho┼äscy. Po odkupieniu Zag├│rzan w roku 1885 do pa┼éacu wraz z rodzin─ů przeni├│s┼é si─Ö hrabia Adam Skrzy┼äski.
    Po jego ┼Ťmierci spadkobierc─ů ca┼éego dziedzictwa zosta┼é hrabia Aleksander Skrzy┼äski, ostatni z rodu Skrzy┼äskich, jeden z najwybitniejszych polityk├│w II Rzeczypospolitej.
    Po tragicznej ┼Ťmierci hrabiego, zgodnie z jego testamentem dziedziczk─ů d├│br Skrzy┼äskich zostaje jego siostra Maria Joanna Skrzy┼äska – Soba┼äska.
    W roku 1939 pa┼éac zosta┼é zaj─Öty przez sztab niemiecki jako baza sprz─Ötu bojowego dla oddzia┼é├│w na Podkarpaciu. Po wycofaniu si─Ö armii niemieckiej pa┼éac przej─ů┼é sztab Armii Czerwonej. Mury zag├│rza┼äskiego pa┼éacu przetrwa┼éy I i II wojn─Ö ┼Ťwiatow─ů. Dewastacja zabytku rozpocz─Ö┼éa si─Ö po roku 1945. Wcze┼Ťniej ju┼╝ (wed┼éug zapisu w Manife┼Ťcie Lipcowym) w┼éadze zaj─Ö┼éy si─Ö parcelacj─ů grunt├│w hrabiego i rozdawaniem ich ch┼éopom. Dopiero w roku 1949 rozpocz─Öto odbudow─Ö pa┼éacu, gdy jeszcze ca┼éy szkielet budowli nie zosta┼é naruszony.
    Prace nad rekonstrukcj─ů obiektu trwa┼éy do 1952 roku. W pa┼éacu odremontowano cz─Ö┼Ť─ç pomieszcze┼ä i ca┼éo┼Ť─ç przeznaczono na Pa┼ästwowy Dom M┼éodzie┼╝owy dla sierot po II wojnie ┼Ťwiatowej (pocz─ůtek naboru m┼éodzie┼╝y w 1950 roku). By┼é to jeden z najwi─Ökszych tego typu o┼Ťrodk├│w w Polsce. Wychowankowie domu m┼éodzie┼╝owego mieli mo┼╝liwo┼Ť─ç zdobywa─ç wykszta┼écenie, dbali o park, pracowali w ogrodzie warzywnym i zielarskim, zajmowali si─Ö gospodarstwem rolnym. P├│┼║niej dom m┼éodzie┼╝owy przekszta┼écono na Pa┼ästwowy Dom Dziecka w Zag├│rzanach.
    W latach 1970-1990 by┼éy prowadzone prace remontowe. Zdo┼éano wyremontowa─ç jedynie kordegard─Ö i rozpocz─ů─ç remont w budynku g┼é├│wnym, odnowiono elewacje, naprawiono dach i wykonano ┼╝elbetonowe stropy. Dalsze prace zosta┼éy wstrzymane z powodu braku pieni─Ödzy kuratorium o┼Ťwiaty i zmian administracyjnych.
    W roku 1989 posiad┼éo┼Ť─ç rodowa Skrzy┼äskich sta┼éa si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Skarbu Pa┼ästwa w trybie przepis├│w dekretu o przeprowadzaniu reformy rolnej.
    17 czerwca 1992 roku posiad┼éo┼Ť─ç odzyska┼é po ojcach i dziadach Aleksander Maria Soba┼äski, jednak po jego ┼Ťmierci w 1994 roku pa┼éacem i parkiem nikt ze spadkobierc├│w si─Ö nie interesowa┼é. Brak w┼éa┼Ťciwego zabezpieczenia posiad┼éo┼Ťci doprowadzi┼é do jej systematycznego niszczenia przez czas i ludzi.
    Obecny w┼éa┼Ťciciel, w ostatnich kilku latach przeprowadzi┼é prace porz─ůdkowe i remontowe, zwi─ůzane mi─Ödzy innymi z odbudow─ů dachu.

Dodaj komentarz